Oekraïense vluchtelingen
Opvang van mensen uit Oekraïene: hoe zit het in elkaar?
Sinds februari 2022 woedt er een oorlog in Oekraïne. Miljoenen mensen zijn daardoor hun huis ontvlucht, op zoek naar veiligheid. Ook Geldrop-Mierlo draagt bij aan de landelijke opvang van mensen die vanwege de oorlog Oekraïne hebben verlaten.
Voor Oekraïense ontheemden gelden andere regels dan voor asielzoekers. Zij vallen onder de Europese Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB). Hierdoor hoeven zij niet eerst een volledige asielprocedure te doorlopen om in Nederland bescherming te krijgen. Zij hebben onder voorwaarden recht op opvang, medische zorg, onderwijs en kunnen werken. De tijdelijke bescherming geldt op dit moment tot en met 4 maart 2027.
De opvang van Oekraïense ontheemden valt daarom niet onder de Spreidingswet.
Opvang in Geldrop-Mierlo
Geldrop-Mierlo biedt op verschillende locaties gemeentelijke opvang aan Oekraïense ontheemden. Het gaat om:
- het voormalige GGD-gebouw aan de Stationsstraat 33;
- een kleinere opvanglocatie aan Sporkehout;
- een groepslocatie aan de Geldropseweg;
- een aantal woningen aan het Bogardeind;
- het logeerhuis van de BouwInfra Campus Helmond de Peel aan de Goorsedijk in Mierlo. Hier worden alleenreizende Oekraïense jongeren opgevangen.
De beschikbare opvangplekken zijn vrijwel volledig bezet. Daarom wordt mensen die zelf woonruimte kunnen regelen gevraagd dat te doen. Zo blijven de beschikbare gemeentelijke opvangplekken beschikbaar voor mensen die deze het hardst nodig hebben. Ook mensen die zelfstandig wonen, moeten zich inschrijven bij de gemeente waar zij verblijven.
‘Niemand kiest ervoor om huis en haard achter zich te laten. Daarom vinden we het belangrijk dat Oekraïense ontheemden zich in Geldrop-Mierlo veilig en welkom voelen. Een plek waar je tot rust kunt komen, waar ruimte is voor een nieuw dagelijks leven en waar je weet dat je er niet alleen voor staat.’
Tijdelijke bescherming: wat betekent dat?
De tijdelijke bescherming geeft Oekraïense ontheemden een aantal belangrijke rechten. Zij kunnen in Nederland verblijven zonder eerst een asielprocedure te doorlopen. Ook hebben zij, wanneer zij aan de voorwaarden voldoen, recht op opvang en toegang tot medische zorg en onderwijs. Daarnaast mogen zij in Nederland werken zonder dat hun werkgever daarvoor een tewerkstellingsvergunning nodig heeft.
De tijdelijke bescherming is bedoeld als tijdelijke oplossing zolang terugkeer naar Oekraïne vanwege de oorlog niet veilig of mogelijk is. De Europese regeling loopt momenteel tot en met 4 maart 2027. De Nederlandse overheid werkt ondertussen aan beleid voor de periode daarna, waaronder mogelijkheden voor verblijf en ondersteuning bij terugkeer wanneer dat weer veilig kan.
Registratie en opvang
Mensen uit Oekraïne die onder de tijdelijke bescherming vallen, moeten zich registreren bij de gemeente waar zij verblijven. Wie zelf woonruimte heeft gevonden, schrijft zich in, in de gemeente. Wie geen eigen woonruimte kan regelen, kan zich bij een gemeente melden voor opvang.
Kan Geldrop-Mierlo op dat moment geen opvangplek bieden, dan wordt gekeken naar opvang elders in de regio. Hiervoor wordt het Regionaal Coördinatiecentrum Vluchtelingen Spreiding (RCVS) ingeschakeld. Als ook regionaal geen plek beschikbaar is, kan het verzoek verder worden opgeschaald naar het landelijke niveau.
Leefgeld en werk
Oekraïense ontheemden die onder de tijdelijke bescherming vallen, kunnen leefgeld ontvangen. Dit bestaat uit geld voor kleding en persoonlijke uitgaven en, afhankelijk van de opvangsituatie, geld voor eten. Wie bij een gastgezin woont, kan daarnaast een extra toelage ontvangen. De hoogte van het leefgeld is afhankelijk van onder meer de leeftijd en gezinssamenstelling.
Werken mag zonder tewerkstellingsvergunning. Wanneer een volwassen Oekraïense ontheemde gaat werken of een Nederlandse uitkering ontvangt, stopt het leefgeld van het gezin. Werken moet daarmee financieel aantrekkelijk blijven.
De regels rond leefgeld en de eigen bijdrage voor opvang zijn de afgelopen periode gewijzigd. Daarom verwijzen we voor actuele bedragen en voorwaarden naar de Rijksoverheid en Senzer.
Onderwijs, zorg en meedoen
Kinderen en jongeren uit Oekraïne hebben toegang tot onderwijs. Ook medische zorg is geregeld. Voor volwassenen is het mogelijk om te werken en mee te doen in de samenleving. De gemeente Geldrop-Mierlo vindt het belangrijk dat mensen die hier verblijven zoveel mogelijk zelfstandig kunnen zijn en onderdeel kunnen worden van de samenleving. Taal, werk, onderwijs, sport en contact met inwoners helpen daarbij.
De rol van de gemeente
De gemeente zorgt voor het organiseren en beheren van gemeentelijke opvanglocaties en werkt samen met verschillende organisaties om opvang en ondersteuning goed te regelen. Ook zorgt de gemeente voor de registratie van mensen die in Geldrop-Mierlo verblijven en voert zij regelingen uit, zoals het leefgeld.
De gemeente beslist niet over de tijdelijke bescherming. De regels hiervoor worden Europees en landelijk vastgesteld. Ook bepaalt de gemeente niet wanneer de oorlog in Oekraïne eindigt of wanneer mensen veilig kunnen terugkeren.
Wat gebeurt er na 4 maart 2027?
De tijdelijke bescherming loopt momenteel tot en met 4 maart 2027. Wat er daarna precies gebeurt, wordt landelijk en Europees voorbereid. Het kabinet werkt aan een overgang naar een situatie waarin mensen die in Nederland willen blijven daarvoor een andere verblijfsgrond nodig hebben. Tegelijkertijd wordt gewerkt aan ondersteuning van vrijwillige terugkeer naar Oekraïne wanneer dat veilig en verantwoord is.
Voor inwoners en organisaties die Oekraïense ontheemden helpen, kan de situatie en regelgeving soms ingewikkeld zijn. Op deze pagina brengen we daarom de belangrijkste informatie over opvang, verblijf, werk, onderwijs, zorg en ondersteuning in Geldrop-Mierlo bij elkaar.
Hulp en ondersteuning
Bent u zelf uit Oekraïne naar Geldrop-Mierlo gekomen, helpt u een Oekraïense ontheemde of wilt u helpen? LEV biedt ondersteuning en begeleiding en kan helpen bij vragen over bijvoorbeeld wonen, welzijn, meedoen en praktische zaken. LEV is bereikbaar via telefoonnummer (0492) 59 89 89 of oekraine.geldrop-mierlo@levgroep.nl.
Voor vragen over leefgeld?Dan kunt u terecht op de website van Senzer. Bent u werkgever en wilt u meer informatie over het werken met Oekraïners? Dan kunt u meer informatie krijgen via de website van het UWV.
Voor meer informatie over aankomst, registratie en verblijf in Nederland kunt u terecht op de website van de Rijksoverheid. Voor algemene informatie over opvang in Nederland kunt u terecht op de website van RefugeeHelp en Government.nl.
Wil je op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen omtrent de opvang van vluchtelingen in de gemeente Geldrop-Mierlo? Meld je dan aan voor de nieuwsbrief.