Asielzoekers in Geldrop-Mierlo

Waarom kiest het college en de gemeenteraad voor de opvang van deze groep minderjarige asielzoekers in plaats van volwassen asielzoekers?

De nood in Ter Apel onder deze specifieke groep gevluchte jongeren is groot en schrijnend. Er verblijven circa 350 jongeren in Ter Apel, terwijl er voor 55 jongeren plek is. De demissionair staatssecretaris Van der Burg heeft herhaaldelijk aan gemeenten een oproep gedaan om bij te dragen aan de opvang van deze minderjarige vluchtelingen. Wij voelen ons moreel verplicht om bij te dragen aan een oplossing nu er binnen de gemeente ruimte is. Bovendien vinden we deze groep goed bij de studenten passen.

Komen er in de gemeente nog meer asielzoekers?

De gemeente Geldrop-Mierlo moest op basis van afspraken die zijn gemaakt in de veiligheidsregio Brabant Zuidoost 149 asielzoekers opvangen. Inmiddels is de Spreidingswet aangenomen. Dat betekent dat de gemeente ongeveer 230 asielzoekers moet opvangen. We moeten eind dit jaar een regionaal plan hebben hoe we dat gaan doen. 

Waarom kan de gemeente zo snel woonruimte realiseren voor deze studenten en minderjarige asielzoekers en niet voor onze jongeren?

De opvang van deze 2 groepen legt geen druk op de huidige woningmarkt. Door het opvangen van deze mensen hoeft niemand langer te wachten op een woning. Het gaat om plekken die in een bestaand gebouw tijdelijk worden gecreëerd met gemeenschappelijke voorzieningen en voor de minderjarige asielzoekers een gedeelde slaapkamer. Dat is echt iets anders dan een woning waar je zelf een keuken, woon- en slaapkamer wilt hebben. 

Tijdens de informatiebijeenkomst op 12 juli werd duidelijk dat de inwoners gemengde gevoelens hebben over de opvang van asielzoekers. Waarom gaan college en gemeenteraad er dan toch mee door?

Geldrop-Mierlo is een gemeente voor iedereen. Het college en de gemeenteraad vinden het een morele verantwoordelijkheid om aan de opvang van minderjarige asielzoekers bij te dragen. De huidige situatie van deze groep kwetsbaren is op het opvangcentrum in Ter Apel zeer schrijnend. Er leven onder omwonenden van de locatie Akert zorgen en die zijn begrijpelijk. Het college heeft daarom gekozen voor een kleinschalige opvanglocatie en een doelgroep die 24 uur per dag en 7 dagen in de week professioneel wordt begeleid. De ervaringen in de regio met dit soort kleinschalige locaties zijn goed.

Waarom is er niet eerst met de omwonenden overlegd vóór het collegebesluit om de vreemdelingen op te vangen?

Ook in juli was sprake van een crisissituatie in Ter Apel waarbij snelle besluitvorming nodig was. De gemeente heeft begin juli een brief naar direct omwonenden van de locatie (ruim 500 huishoudens) gestuurd met de mededeling dat het college heeft besloten mee te werken aan het verzoek om alleenstaande minderjarige jongeren op te vangen. In deze brief is ook een uitnodiging opgenomen voor een avond met meerdere informatiesessies die een week later plaats vonden. De omgevingsvergunning is later ingediend en eind augustus is de vergunning verleend. 

Kunnen omwonenden meepraten over de opvang van de minderjarige asielzoekers?

Ja. Er is in de zomer een klankbordgroep opgericht. Daarin zitten 9 wijkbewoners en ouders die in de buurt wonen. Ook zijn het COA en de gemeente in de klankbordgroep vertegenwoordigd. In het begin was iedereen uit de klankbordgroep kritisch over de opvanglocatie en kwam de klankbordgroep iedere twee weken bij elkaar. Nu de opvanglocatie in gebruik is genomen komt de klankbordgroep nog één keer in de zes weken samen op de opvanglocatie. COA organiseert dit overleg en blijft dat de hele periode doen. Gemeente blijft lid zodat wij signalen kunnen delen en horen. De klankbordgroep geeft aan dat het goed loopt, maar we blijven dit kritisch met hen monitoren komende jaren. 

Wonen in de Akert

Uit welke landen komen de studenten en coassistenten?

De studenten en coassistenten komen uit heel de wereld.

Blijven deze studenten en coassistenten drie jaar in het pand wonen, of gaat de samenstelling van de groep wisselen?

We kennen het leerprogramma niet van de studenten en coassistenten. En daarom weten we niet of de samenstelling van deze groep de komende 3 jaar wijzigt.

Hoe wonen de studenten en coassistenten in het gebouw? Hebben zij bijvoorbeeld ieder een kamer, koken ze gemeenschappelijk?

Iedere student en coassistent heeft een eigen kamer. De meeste kamers hebben een eigen badkamer en pantry. De studenten en coassistenten koken zelf en eten in de gezamenlijke huiskamers met keuken. Ze mogen niet op hun kamer koken.

Is er toezicht op de studenten?

De kamers voor de studenten verhuurt de vastgoedbeheerder VPS. Er gelden duidelijke huisregels voor alle kamerbewoners voor bijvoorbeeld het plaatsen van fietsen en scooters, huisafval en feesten. Er is drie keer per week een huismeester op de locatie en er zijn hoofdbewoners benoemd. Zij zorgen voor de naleving van de huisregels.

Kunnen studenten en coassistenten naar de minderjarige vreemdelingen en andersom?

Niet in het gebouw, dat is in twee aparte delen gesplitst door intern een muur te plaatsen. De 2 groepen wonen dus apart van elkaar. Elke groep heeft ook een eigen ingang tot het pand. Bij de toegang tot de woonlocatie van de minderjarigen is er toezicht door de beveiligingsorganisatie Trigion.

Wat wordt bedoeld met alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV)?

Het gaat om jongeren jonger dan 18 jaar die alleen of samen met andere jongeren maar zonder hun ouders naar Nederland komen en hier asiel aanvragen.

Hoe ziet de samenstelling van de groep minderjarige asielzoekers eruit die in Akert komen?

De groep bestaat uit jongens en meisjes in de leeftijd van 15, 16 en 17 jaar. Verhoudingsgewijs zal de groep meer jongens dan meisjes tellen. Dat heeft een reden. Er komen meer jongens aan bij het aanmeldcentrum Ter Apel. Dat komt doordat er een moeilijke en gevaarlijke reis moet worden gemaakt. Je ziet daarom vooral jongens vluchten voor oorlog en geweld in hun land. 

Blijven deze jongeren drie jaar in locatie Akert wonen?

De jongeren zitten in de procedure voor een asielaanvraag. Die duurt 9 tot 12 maanden, soms zelfs langer. Een kind verhuist naar een andere locatie nadat het een uitspraak op het asielverzoek heeft ontvangen. Ongeacht of deze uitslag negatief of positief is. Een kind verhuist naar een COA-locatie voor volwassenen als hij of zij 18 jaar wordt.

Hebben alle jongeren op de locatie een voogd?

Ieder kind heeft een eigen voogd via de Stichting Nidos, omdat ze allemaal minderjarig zijn. Die voert als onafhankelijke (gezins-) voogdijinstelling, op grond van de wet, de voogdijtaak uit voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen. De voogd is regelmatig aanwezig op locatie. Daarnaast heeft ieder kind een mentor op de locatie. Op de locatie is er dus toezicht en begeleiding voor ieder kind.

Verwacht de gemeente problemen met studenten en minderjarige vluchtelingen in één pand?

Integendeel. Het college ziet een mix van bewoners die goed bij elkaar passen. Beide groepen zijn jong qua leeftijd en werken aan hun toekomst. We hopen zelfs dat er initiatieven op de locatie komen waarin de groepen samen optrekken. Er zijn op andere locaties verschillende voorbeelden van samenwerking bijvoorbeeld tussen kunstenaars en vluchtelingen.

Hoe gaan de minderjarige asielzoekers in hun deel van het pand wonen?

De woonvoorziening voor de minderjarige vluchtelingen valt onder de verantwoordelijkheid van het COA. Dat zorgt op haar kosten voor een veilige en passende aanpassing en inrichting van dit deel van het pand. Er komen 54 slaapplekken; verdeeld over de begane grond en de eerste etage. De meisjes slapen op de begane grond. De jongens slapen op de 1e etage. Er verblijven 3 jongeren op een kamer. Op beide verdiepingen zijn gemeenschappelijke woonkamers met een keuken. Op de begane grond is ook een leskeuken. De jongeren koken zelf hun maaltijd. Op de begane grond is de receptie en zijn ook de kantoren van het COA, Nidos en de beveiliging.

Hoe is de gezondheidszorg voor de minderjarige asielzoekers geregeld?

Het COA is verantwoordelijk voor de gezondheidszorg. Net als iedereen kunnen asielzoekers naar de huisarts of het ziekenhuis. COA-medewerkers informeren de jonge asielzoekers over de Nederlandse gezondheidszorg en begeleiden hen – indien nodig - naar de zorg.

Dagbesteding

Hoe ziet de dagbesteding van de minderjarige vreemdelingen eruit?

Op de locatie zorgt het COA onder leiding van gediplomeerde woonbegeleiders voor een dag- en avondprogramma. Dat bestaat uit bijvoorbeeld verkeersles, fietstraining en zwemles. Er zijn ook sport en recreatieve activiteiten.

Hoe is het onderwijs geregeld?

De minderjarige asielzoekers zijn allen leerplichtig. Vanaf januari 2024 krijgen de jongeren op maandag, dinsdag en woensdag onderwijs in Ontmoetingscentrum ’t Kruispunt aan de Slachthuisstraat 22 in Geldrop. De jongeren zijn verdeeld in twee klassen en krijgen les van leerkrachten van het Jan van Brabant college. Vanaf volgend schooljaar kunnen zij waarschijnlijk terecht op hun school in Helmond. De jongeren krijgen taal, rekenen en beeldende vorming. Op donderdag verzorgt COA een dagprogramma. De jongeren krijgen dan bijvoorbeeld zwemles. Door het onderwijs ervaren de jongeren weer een normaal leven en krijgen zij ritme en een gevoel van doel in het leven.

Leefbaarheid en veiligheid

Hoe is het toezicht op de woonlocatie geregeld?

De woonlocatie van het COA heeft een locatiemanager. Ook garandeert het COA 7 dagen per week, 24 uur per dag begeleiding. Er zijn constant beveiligers en gecertificeerde bedrijfshulpverleners op de woonlocatie. Ieder kind heeft een mentor van het COA én een eigen voogd vanuit het Nidos. Er is dus permanent toezicht op deze kwetsbare groep.

Hoe wordt er overlast op de woonlocatie voorkomen?

Het COA informeert de jongeren over de huisregels van de woonlocatie. Ook zorgt het COA voor een stukje inburgering. De jongeren krijgen uitleg over de omgangsvormen, waarden en normen en de gedrags- en verkeersregels in Nederland.

Mogen de jongeren van het terrein af?

Ja, net als alle jongeren mogen zij naar buiten. Wel geldt de regel dat zij zich 2 keer per dag fysiek bij de opvanglocatie moeten melden. Het COA organiseert op de locatie activiteiten zodat jongeren gemotiveerd zijn om op de locatie te blijven.

Hoe is de openbare orde en veiligheid geregeld?

De leefbaarheid, beheersbaarheid en veiligheid op de opvanglocatie vallen onder de verantwoordelijkheid van het COA. Het COA heeft hiervoor de particuliere beveiligingsorganisatie Trigion ingehuurd. Er is 24 uur per dag en 7 dagen in de week toezicht op de veiligheid en leefbaarheid op de locatie. Gedurende de nacht is er ook begeleiding aanwezig. Zij draaien dan een zogenaamde wakkere dienst.

Bij strafbare feiten of verstoringen van de openbare orde wordt de politie ingeschakeld. Die zal de locatie en de omgeving ook in de surveillance meenemen. Verder is er regelmatig overleg tussen het COA, de wijkagent en de gemeente om signalen van inwoners te bespreken en eventueel maatregelen te treffen. De wijkagent, gebiedsregisseur en BOA onderhouden hiervoor nauw contact met de bewoners die in de omgeving van Akert wonen.

Waar kunnen inwoners met klachten terecht?

COA heeft een telefoonnummer 06 29 085 167 waarop de woonlocatie 24 uur en 7 dagen per week bereikbaar is. Daarnaast is er het landelijk nummer van de politie (0900-8844) en voor spoedgevallen geldt 112.

Er is ook goed en regelmatig contact tussen omwonenden, het COA en de gemeente om knelpunten, zorgen en oplossingen bespreken. De klankbordgroep heeft voor de opening van de woonlocatie een aantal keren overleg gevoerd. En dit heeft geleid tot aanpassingen van de toegang tot het terrein van de COA-opvanglocatie. Deze overleggen gaan door als de woonlocatie in gebruik is genomen. Zo blijven we samen kijken hoe het gaat in de wijk en hoe de jongeren goed kunnen integreren.

Bezwaarprocedure

Hoe zag het vergunningentraject voor deze locatie eruit?

Voor de tijdelijke huisvesting van studenten en minderjarige vreemdelingen zijn twee aparte vergunningen verleend. Beide aanvragen zijn op 21 juli ingediend. Daarnaast is er een vergunning brandcompartimentering en een vergunning voor de Leegstandwet verleend. De gemeente heeft 115 bezwaarschriften ontvangen. Ze gaan bijna allemaal over de komst van de minderjarige asielzoekers. Een onafhankelijke bezwaarschriftencommissie behandelt de bezwaarschriften behandeld en een advies uitgebracht aan het college. Het college heeft een beslissing op de bezwaren genomen.

Wat doet een bezwaarcommissie?

Bezwaarschriften zijn voorgelegd aan een onafhankelijke bezwaarschriftencommissie van 4 personen. Zij behandelen de bezwaren, organiseren hoorzittingen en brengen advies uit aan het college van burgemeester en wethouders. Het college neemt uiteindelijk een beslissing op bezwaar (BOB). Dit is een wettelijk voorgeschreven procedure. 

Hoe is de commissie tot één advies gekomen op 115 bezwaarschriften?

Het is aan de commissie hoe zij dit aanpakken. Zij zijn een onafhankelijke partij. Op basis van het advies zien we dat ze de verschillende bezwaargronden uit alle bezwaarschriften opgesomd hebben. Per bezwaargrond geven ze een reactie. Op sommige punten zijn ze het eens met de bezwaarmaker(s), op andere punten niet. Ze trekken vervolgens een conclusie en doen verschillende suggesties om de vergunning voor de amv-locatie te verbeteren. 

Wat betekent niet ontvankelijk?

Om een inhoudelijke beslissing op een bezwaar te kunnen krijgen moet een bezwaarmaker “ belanghebbende” zijn. In de wet staat niet exact beschreven wanneer je belanghebbend bent. Dit is afhankelijk van de omstandigheden van het geval. In de rechtspraak wordt een afstand tot 260 meter tot een asielzoekerscentrum als de grens van belanghebbendheid aangehouden. In die zaak ging het om een locatie die aanmerkelijk groter was dan de Akert. Daarom volgt de commissie de redeneerlijn van de gemeente dat een grens van 260 meter in deze zaak reëel is. De bezwaren van mensen die verder weg wonen van de locatie zijn daarom niet ontvankelijk verklaard. Dat betekent dat hun bezwaren niet inhoudelijk zijn behandeld.

Waarom hanteert de gemeente deze lijn zo strikt? Tellen de zorgen van bewoners die verder weg wonen dan niet mee?

Zeker wel. Het gevoel van inwoners die verder weg wonen en bezwaar hebben gemaakt zal heel anders zijn. Zij kunnen zich heel betrokken voelen en zich wel degelijk zorgen maken ook al wonen zij verder weg. Daar hebben we ook begrip voor. Maar het gaat hier om een juridische procedure. We volgen hierin de wet. Gelukkig waren veel bezwaren hetzelfde of vergelijkbaar, zo zijn hun bezwaren toch indirect meegenomen.

Een advies van de bezwaarcommissie is om de bewaren tegen de AMV locatie gegrond te verklaren. Om hoeveel bewaren gaat het die volgens de commissie gegrond zijn?

De commissie heeft de bezwaren gezamenlijk behandeld. Zij hebben die vervat in 1 advies. In hun advies gaan zij in op de diverse bezwaargronden uit alle bezwaarschriften. Zo kan iedereen ook alle bezwaargronden van anderen lezen en de reactie van de commissie daarop. Uiteindelijk leidt dat tot een conclusie en advies van de bezwaarcommissie. In de beslissing op bezwaar reageert het college vervolgens op de reactie op de bezwaargronden, de conclusie en het advies. Het is dus niet aan te geven hoeveel bezwaren gegrond zijn. Wat we wel lezen in het advies dat de commissie vooral de bezwaren over de veiligheid en leefbaarheid gegrond acht. De verbetersuggesties van de commissie zijn dan ook vooral daarop van toepassing.

Het college besluit de bezwaren ongegrond te verklaren. Waarom is de gemeente het niet eens met de commissie?

Omdat de commissie adviseert om de vergunningen in stand te houden. De commissie adviseert alleen om de vergunningen aan te vullen. Deze adviezen volgen wij grotendeels op. Als we bezwaren gegrond verklaren dan is het gebruikelijk dat je een ander besluit neemt op de vergunning. Maar dat is heel duidelijk niet het advies van de commissie. Ze zeggen in feite dat de vergunning terecht is verleend maar wel beter kan. We begrijpen daarom niet dat de commissie wel stelt dat de bezwaren gegrond zijn. Dit klopt in onze ogen juridisch niet.

Met welke argumenten gaat het college tegen het advies van de bezwaarcommissie in?

We volgen het advies van de commissie grotendeels op. We houden de vergunningen in stand maar maken deze beter door deze aan te vullen. We nemen alleen niet alle suggesties over van de commissie. Daar hebben we zwaarwegende, juridische argumenten voor. Sommige suggesties kunnen in onze ogen wettelijk gezien niet.

Door afspraken die zijn gemaakt met COA, het opnemen van die afspraken in de vergunning én de voorwaarde over nakoming op te nemen vindt het college het niet nodig om nog meer maatregelen op te nemen in de vergunning. Welke maatregelen werd dan nog meer geadviseerd?

De commissie heeft geen advies gegeven over welke maatregelen, maar geeft wel voorbeelden in het advies. Denk hierbij aan de begeleiding en een avondklok. Dat laatste is bijvoorbeeld in onze ogen wettelijk niet mogelijk. Kijk naar de avondklok die werd ingevoerd tijdens Covid. Daar was een wet voor nodig. De gemeente kan dit niet doen. 

De resterende opgave/Spreidingswet

Hoeveel asielzoekers moet de gemeente opvangen nu de Spreidingswet is aangenomen?

Op basis van inwoneraantallen moet de gemeente ongeveer 230 asielzoekers gaan opvangen.

Gaat gemeente Geldrop-Mierlo deze realiseren?

Wij hebben altijd gezegd verantwoordelijkheid te willen nemen in deze maatschappelijke opgave. We hebben dus zeker de intentie om aan de opgave te doen. Met de komst van de spreidingswet zijn we hiertoe ook verplicht.

Moeten die opvangplekken dit jaar nog gerealiseerd zijn?

Er moet eind dit jaar een regionaal plan zijn voor het opvangen van asielzoekers. De plekken hoeven nog niet dit jaar gerealiseerd te zijn. De nood is natuurlijk nog wel heel hoog, waardoor de minister wel de oproep doet om zo snel mogelijk plekken te realiseren.

Zijn er al andere locaties bekend?

Nee. Wij willen eerst het proces van de Akert afronden en leren van de ervaringen die we hebben opgedaan. Daarna willen we in gesprek met de raad over kaders voor de resterende opgaven. Pas daarna gaan we op zoek naar andere locaties. Het college denkt daarbij voor dit moment aan meerdere locaties van vergelijkbare omvang als opvanglocatie Akert. Maar uiteindelijk gaan we daar eerst over in gesprek met de raad.